Nerwica, lęki

Głównym objawem tych zaburzeń jest lęk, który nie ogranicza się do żadnej określonej sytuacji. Występować mogą również objawy depresyjne, natręctwa i fobie.
Klasyfikacja nerwic obejmuje takie zaburzenia, jak:

• Fobia i inne zaburzenia lękowe
• Zaburzenie obsesyjno - kompulsyjne (nerwica natręctw)
• Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne
• Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)
• Zaburzenia psychosomatyczne

Fobia i inne zaburzenia lękowe

główne objawy tych zaburzeń dotyczą lęku. Lęk  może być wywoływany przez pewne określone sytuacje, przedmioty, ludzi lub zwierzęta, które nie są aktualnie niebezpieczne lub pojawić się bez wyraźnego powodu. W następstwie tego człowiek w charakterystyczny sposób unika tych obiektów, a zetknąwszy się z nimi znosi je z. Sama myśl o znalezieniu się w sytuacji fobicznej powoduje zazwyczaj wystąpienie lęku.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (nerwica natręctw)

jego istotną cechą są nawracające myśli natrętne (obsesje) i/lub czynności przymusowe (kompulsje). Niemal zawsze myśli natrętne przeżywane są z uczuciem przykrości, gdyż zazwyczaj dotyczą treści agresywnych, obscenicznych lub są po prostu bezsensowne, a pacjent bezskutecznie próbuje się im opierać. Przymusowe czynności czy rytuały są zachowaniami stereotypowymi, powtarzającymi się; nie sprawiają choremu przyjemności ani też nie prowadzą do wykonania jakiś konkretnych zadań. Zachowanie to ma zapobiegać jakimś wysoce nieprawdopodobnym wydarzeniom, często dotyczącym wyrządzenia krzywdy sobie lub komuś. W przebiegu nerwicy natręctw częste są objawy lęku i przykre uczucie  napięcia psychicznego. Zaburzenie zwykle rozpoczyna się w okresie dzieciństwa lub we wczesnej dorosłości.

Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne

jest to zaburzenie, którego pierwotną i nadrzędna przyczyną jest stresujące wydarzenie lub utrzymujące się przykre okoliczności. Zaburzenie to prowadzi do reakcji uniemożliwiających skuteczne radzenie sobie i powodujących trudności w funkcjonowaniu społecznym.

Zaburzenie po stresie traumatycznym (Posttraumatic Stress Disorder, PTSD)

jest zaburzeniem lękowym,  które pojawia się w reakcji na przeżycie lub bycie świadkiem traumatycznego zdarzenia. Ze zdarzeniem traumatycznym mamy do czynienia w sytuacji związanej z zagrożeniem życia lub zagrożeniem fizycznej integralności, np. podczas walk wojennych, katastrof naturalnych, ataków terrorystycznych, poważnych wypadków, napastowania fizycznego  i seksualnego w dzieciństwie lub w dorosłości. Większość osób, które doświadczyły traumatycznego zdarzenia po pewnym czasie powraca do normalnego funkcjonowania, jednakże u pewnej grupy ludzi reakcje stresowe nie zanikają, a czasami nawet przybierają na sile. Właśnie te osoby są szczególnie narażone na PTSD.
Osoby z PTSD doświadczają trzech rodzajów symptomów. Po pierwsze w sposób utrzymujący odtwarzają traumatyczne zdarzenie. Dla przykładu zaczynają denerwować się w efekcie konfrontacji ze zdarzeniem, które przypomina im jakiś aspekt zdarzenia traumatycznego lub zaczynają myśleć o traumatycznym zdarzeniu w trakcie wykonywania innych czynności. Po drugie uporczywie unikają bodźców skojarzonych z traumą, np. unikają miejsc i ludzi powodujących przypomnienie traumy. Po trzecie pozostają nadmiernie czujni, łatwo wybuchają gniewem, mają trudności z koncentracją.
Obecnie wiadomo już, że doświadczaniu PTSD towarzyszą wyraźne zmiany biologiczne. Obraz PTSD jest dodatkowo komplikowany poprzez fakt, że zaburzenie to może współwystępować z innymi zaburzeniami psychicznymi, np. depresją, uzależnieniem od substancji psychoaktywnych, problemami z pamięcią itp. Wymienione powyżej problemy mogą prowadzić do upośledzenia funkcjonowania psychospołecznego osoby, doprowadzając m.in. do destabilizacji życia zawodowego, pojawienia się problemów małżeńskich czy problemów rodzinnych.

Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

wspólną cechą tych zaburzeń jest częściowa lub całkowita utrata prawidłowej integracji między wspomnieniami przeszłości, poczuciem własnej tożsamości, bezpośrednimi wrażeniami i kontrolą ruchów ciała. Zdolność do świadomej i wybiórczej kontroli wspomnień jest ograniczona (co może się zmieniać nawet z godziny na godzinę). Zaburzenia te są zazwyczaj ściśle związane z wydarzeniami urazowymi, nierozwiązywalnymi problemami lub zaburzonymi związkami z innymi ludźmi.

Zaburzenia psychosomatyczne

czyli różnego rodzaju objawy fizyczne wywołane przez czynniki psychologiczne. Objawy te mogą być bardzo zróżnicowane:

• różnorodne zaburzenia ze strony układu pokarmowego, krążeniowego, oddechowego, moczowo-płciowego i innych,
• nieprzyjemne doznania takie jak cierpnięcie, swędzenie, pieczenie, wysypki, zmiany skórne,
• bóle o nieznanym pochodzeniu ( głowy, kończyn, krzyża itp. )
• zaburzenia czucia, kurczowe zaburzenia ruchowe, zgrzytanie zębami
• przekonanie lub obawa wystąpienia poważnej choroby somatycznej, której towarzyszą skargi nie mające swojego uzasadnienia przedmiotowego.
  

Wspólną cechą wszystkich objawów jest to, że nie można odnaleźć ich podstaw fizycznych, gdyż wyniki przeprowadzanych badań medycznych wykluczają  ich biologiczne podłoże.